Tuttugu ára vöktun tekin saman í nýrri skýrslu
Sjálfbærnivöktun Alcoa Fjarðaáls og Landsvirkjunar á Austurlandi lauk formlega í lok árs 2025 eftir nærri tveggja áratuga gagnasöfnun og greiningu.
Sjálfbærniverkefni Alcoa Fjarðaáls og Landsvirkjunar lokið
Sjálfbærniverkefni Alcoa Fjarðaáls og Landsvirkjunar á Austurlandi lauk formlega í lok árs 2025 eftir tæplega tuttugu ára vöktun á áhrifum Kárahnjúkavirkjunar og álversins í Reyðarfirði á samfélag, atvinnulíf og umhverfi á Austurlandi. Austurbrú hefur haft umsjón með verkefninu frá árinu 2013 og hefur nú gefið út lokaskýrslu þar sem helstu niðurstöður vöktunarinnar eru teknar saman.
Þegar framkvæmdir við virkjunina og álverið hófust voru skiptar skoðanir um áhrif þeirra á Austurland. Margir sáu fyrir sér aukin tækifæri í atvinnulífi og samfélagi á meðan aðrir höfðu áhyggjur af áhrifum framkvæmdanna á náttúru og samfélagsgerð. Sjálfbærnivöktuninni var komið á fót til að fylgjast með þessari þróun til lengri tíma og skapa grunn fyrir upplýsta umræðu byggða á gögnum og mælingum.
Niðurstöður verkefnisins benda til þess að samfélagið á Austurlandi hafi tekið miklum breytingum á tímabilinu. Íbúum í fjórðungnum hefur fjölgað um 17,3% frá árinu 2004 og eru nú ríflega ellefu þúsund. Atvinnuleysi hefur verið lágt og mælist nú um 2%. Þá starfa um 20% fólks á vinnumarkaði í nágrenni álversins beint eða óbeint tengt starfsemi þess.
Skýr efnahagsleg áhrif
Áhrifin sjást einnig skýrt í efnahagslífinu. Frá því að virkjunin reis og álverið hóf starfsemi hafa launatekjur á Austurlandi verið yfir landsmeðaltali. Þótt Austfirðingar séu aðeins um 3% þjóðarinnar verður nærri fjórðungur vöruútflutningstekna Íslands til í fjórðungnum.
Í umhverfishluta verkefnisins var meðal annars fylgst með þróun hreindýrastofnsins, fuglalífi og vistkerfum vatna og áa. Niðurstöður sýna að hreindýr færðu sig af Fljótsdalsheiði yfir á nærliggjandi svæði eftir að Hálslón varð til, áður en þau sóttu aftur inn á Vesturöræfi. Heiðagæsum hefur fjölgað verulega á svæðinu á sama tíma og vatnið í Jöklu er nú mun tærara en fyrir virkjun. Þar hefur jafnframt verið byggður upp laxastofn með seiðasleppingum. Í Lagarfljóti urðu breytingar á lífsskilyrðum eftir breytt rennsli, þó stofnar virðist nú nokkuð stöðugir.
Fleiri fréttir
Frá stofnun hefur Austurbrú unnið að fjölmörgum verkefnum á sviði menningar, markaðssetningar, atvinnuþróunar og fræðslu. Kynntu þér nýjustu tíðindin!
Skoða fréttasafn
