Farsældarráð Austurlands stóð fyrir farsældardegi í Fróðleiksmolanum á Reyðarfirði 5. nóvember. Þar voru meðal annars kynntar nýjar niðurstöður Íslensku æskulýðsrannsóknarinnar sem sýna að börnum á Austurlandi líður almennt vel. Niðurstöðurnar draga þó einnig fram áskoranir, einkum hvað varðar líðan eldri grunnskólanemenda.

Ragný Þóra Guðjohnsen, dósent við Háskóla Íslands og faglegur stjórnandi Íslensku æskulýðsrannsóknarinnar, kynnti niðurstöður grunnskólakönnunar ársins 2026. Samkvæmt þeim líður 86% barna í 4. og 5. bekk vel í kennslustundum, 99% eiga góða vini og lífsánægja mælist 93%. Þátttaka í íþróttum og listnámi er mikil og flest börn upplifa góðan stuðning heima fyrir.

Meðal eldri nemenda er myndin hins vegar nokkuð önnur. Í 6.–10. bekk mælist lífsánægja 62%, tæpur þriðjungur finnur fyrir tíðri andlegri vanlíðan og einn af hverjum tíu upplifir oft einmanaleika. Þá segjast aðeins 54% nemenda eiga fullorðinn einstakling í skólanum sem þau geta leitað til.

Í samanburði við aðra landshluta er staðan á Austurlandi svipuð landsmeðaltali á flestum mælikvörðum. Nokkrar niðurstöður vekja þó athygli. Sjálfsskaði meðal nemenda í 10. bekk mælist 24% á Austurlandi samanborið við 14% annars staðar á landinu og þátttaka í einelti mælist einnig meiri. Vímuefnaneysla er almennt lítil en mælist þó hlutfallslega meiri meðal nemenda í 10. bekk á Austurlandi en í öðrum landshlutum.

Mikilvægt að grípa fyrr inn í

Páll Ólafsson, framkvæmdastjóri farsældar- og barnaverndarsviðs Barna- og fjölskyldustofu, fjallaði um innleiðingu samþættrar þjónustu í þágu farsældar barna undir yfirskriftinni „Varnargarður fyrir börn – virkjum þorpið“. Hann benti meðal annars á að barnaverndarmálum hefði ekki fjölgað frá árinu 2022 og lagði áherslu á mikilvægi þess að hlusta á börn og veita þeim stuðning áður en vandinn verður meiri.

Fulltrúar skóla, sveitarfélaga og heilbrigðisþjónustu miðluðu jafnframt reynslu sinni af farsældarstarfinu. Þar kom fram að samstarf milli ólíkra þjónustukerfa hefði einfaldast og aðgengi að sérfræðingum batnað. Áfram væru þó áskoranir, meðal annars vegna fjarlægða milli byggðakjarna, skorts á fjölbreyttum úrræðum og breytinga á starfsfólki.

Erindi fluttu Magna Júlíana Oddsdóttir, deildarstjóri stoðþjónustu Nesskóla, Ingibjörg Þuríður Stefánsdóttir og Helga Sjöfn Hrólfsdóttir, ráðgjafar hjá Múlaþingi, og Björg Eyþórsdóttir, hjúkrunarfræðingur hjá Heilbrigðisstofnun Austurlands.

Anna Alexandersdóttir, sviðsstjóri velferðar hjá Múlaþingi og formaður farsældarráðs Austurlands, setti daginn og sleit honum.

Rauður þráður dagsins var mikilvægi þess að nýta það samstarf og þá umgjörð sem þegar hefur verið byggð upp til að ná fyrr til barna sem þurfa stuðning og tryggja að þau fái viðeigandi þjónustu.