„Ef manni líður vel í uppvextinum eykur það líkurnar á því að minningar æskuáranna verði góðar,“ er meðal þess sem Jóna Árný Þórðardóttir, framkvæmdastjóri Austurbrúar, segir í pistli sem fjallar um mikilvægi þess að styrkja taugar barna okkar til heimahaganna.  

Ef manni líður vel í uppvextinum eykur það líkurnar á því að minningar æskuáranna verði góðar. Líklegt verður að teljast að góðar æskuminningar auki áhuga fólks á því að búa þar sem minningarnar urðu til og þá skoðun styðja m.a. niðurstöður rannsókna á viðhorfum brottflutts fólks til uppeldisstöðvanna (sjá rannsóknina Heima er þar sem Eyjahjartað slær, Austurbrú, 2015).

Þessu kynntist ég vel er ég hélt til náms að loknu stúdentsprófi, fyrst í Reykjavík og svo erlendis. Aðdráttarafl heimahaganna jókst jafnt og þétt að námi loknu og þegar tækifærið gafst tókum við Siggi, maðurinn minn, ákvörðun um að flytja aftur heim. Við vildum gefa börnunum okkar tækifæri til að alast upp á sama stað og við, njóta þess frelsis og kosta sem fylgja því að alast upp í litlu samfélagi í nálægð við stórkostlega náttúru. Okkur leið vel alls staðar sem við bjuggum en þegar til kastanna kom þráðum við að fara heim. Og „heim“ var Norðfjörður. „Heim“ var Austurland.

Ástæða þess að okkur fannst hlíðin fögur og að við sáum hana í rósrauðum bjarma er sú að við eigum góðar æskuminningar frá Norðfirði. Ég hef því stundum spáð í hvort tækifæri geti falist í því að leggja ofuráherslu á að skapa góðar minningar og kenna börnunum okkar betur að njóta kostanna sem felast í því að búa hér. Það gæti svo aukið líkurnar á því að við höldum í þau og að þau snúi aftur að loknu námi og dvöl annars staðar. Við gerum raunar margt gott nú þegar. Til dæmis er talsverður metnaður lagður í að tryggja að börnunum okkar líði vel í skóla. Þau eru flest í fámennari bekkjum en gengur og gerist í borginni og því hægt að sinna hverjum nemanda betur. Kannanir benda til þess að fleiri börnum líði vel í skóla en áður. Börnin okkar njóta líka flest mikils frelsis, sem er ákaflega dýrmætt. Sonur minn er til dæmis átta ára og ég verð að viðurkenna að stundum hef ég fremur óljósa hugmynd um hvar hann er niður kominn og hvað hann er að bardúsa. Það held ég að sé mjög hollt fyrir hann. Börn kynnast heiminum, sjálfum sér og hvert öðru best í frjálsum leik. Hér er hægt að veita mikið svigrúm til slíks.

En ég held að það megi gera enn betur. Til dæmis mætti auka áherslu á útivist og náttúruupplifun í skólastarfi og fjölskyldulífi. Leggja meiri áherslu á útiíþróttir og gönguferðir- meiri fræðslu um nærumhverfið, eðli þess og sögu. Kennum börnunum okkar að ganga á fjöll, veiða fisk, nota snjóþrúgur, róa á kæjak og tökum þau með á skotveiðar. Pössum okkur að vera dugleg að hafa börn með í lífinu í þorpinu, tökum þau með á tónleika og menningarviðburði, íþróttakappleiki og samkomur. Látum þau finna að þau séu mikilvægur hluti af þessu samfélagi. Ég held líka að við ættum að leggja meiri áherslu á hamingju og uppbyggingu hvers og eins í skóla-, íþrótta- og tómstundastarfi en árangur á prófum eða í kappleikjum. Leggjum aukna áherslu á samvinnu, samheldni, nægjusemi, vinsemd, útiveru og hugarró.

Ég held að til lengri tíma litið sé erfitt að finna betri leið til að halda lífi í landsbyggðunum. Styrkjum taugar barnanna okkar til heimatúnanna og þau verða miklu líklegri til að vilja búa hér sem fullorðið fólk. Við keppum ekki við borgina í fjölbreytni og það er ljóst að aðdráttarafl hennar fer ekki minnkandi.

Ég held því að það sé vænlegast að kenna börnunum okkar betur að meta þá kosti sem vigta þyngst í samanburðinum við borgarlífið. Auðvitað þurfum við að halda áfram að byggja upp sterkt atvinnulíf, góða þjónustu og samgöngur en ef börnin okkar hugsa ekki hlýlega til heimahaganna þyngist róðurinn þegar fram í sækir.

Greinin birtist áður í Austurlandi vikublaði.