„List- og verkgreinar hafa átt undir högg að sækja í skólakerfinu undanfarna tvo áratugi. Mikið er talað um eflingu list- og verkgreina af hálfu stjórnmálamanna en aðgerðir þeirra samhliða góðum áformum stemma oft á tíðum ekki við fjárveitingar til skólanna og þeirra fyrirmæla sem skólarnir fá um eflingu námsins. Það er gömul saga og ný. Engu að síður hefur margt áunnist á landsvísu og hér á Austurlandi. Á engan er hallað þó eljusömum listgreinakennurum grunn- og framhaldsskólanna, ásamt framsýnum skapandi einstaklingum, sé fyrst og fremst þökkuð sú gróska sem nú er að eiga sér stað hér á Austurlandi.

Flaggskip sem ber með sér ferska vinda

Óhætt er að segja að LungA skólinn á Seyðisfirði, sem tók formlega til starfa í haust, sé flaggskipið okkar í þeirri viðleitni að efla nám í skapandi greinum á Austurlandi. Með stjórnendum skólans koma ferskir vindar sem endurspeglast í hugmyndafræði skólans, en LungA skólinn sem byggir á blöndu af danska lýðháskólaforminu, Kaospilot-hugmyndafræði, skapandi ferlum í anda Dieter Roth og styrkingu einstaklingsins. Til hamingju, Austurland/Ísland með LungA skólann.

Listnámsbraut til stúdentsprófs er í burðarliðnum við Menntaskólann á Egilsstöðum eftir nýrri námsskrá framhaldsskólanna sem taka á í gildi 2015. Brautin er góður undirbúningur fyrir framhaldsnám í skapandi greinum og veitir nemendum innsýn og staðgóðan grunn til að hefja listnám.

Verkmenntaskólinn í Neskaupstað eflist ár frá ári og býður upp á fjölbreytt verknám sem tengist atvinnulífinu. Laugardaginn 8.nóvember verður Tæknidagur fjölskyldunnar haldinn í annað sinn í skólanum. Þar geta Austfirðingar kynnt sér þá fjölbreyttu verk- og tæknimenntun sem í boði er. Einnig verður formleg opnun á FabLab smiðjunni sem er mikil lyftistöng fyrir landshlutann. Með tilkomu smiðjunnar opnast tækifæri til vöruþróunar og nýsköpunar í samtali skóla, atvinnulífs, hönnuða, hugvits- og handverksmanna.

Hússtjórnarskólinn á Hallormsstað fagnar 80 ára afmæli á þessu ári og hefur verið trúr þeirri hugmyndafræði sem lagt var af stað með í upphafi. Skólinn er annar tveggja slíkra í landinu sem haldið hefur velli og byggir á að kenna ungmennum almennt heimilishald og hannyrðir en einnig nýtist námið sem góður grunnur fyrir hverskonar matartækninám. Austfirðingar geta verið stoltir af framhaldsskólunum þremur sem eru óðum að styrkja sig í sessi þrátt fyrir að rekstrarumhverfi og aðgerðir stjórnvalda dragi oftar en ekki kraft úr faglegri uppbyggingu.

Menningarmiðstöðvar landshlutans, tónlistarskólarnir og listgreinakennsla grunnskólanna hafa einnig lagt sitt af mörkum til uppbyggingar skapandi greina á Austurlandi. Skaftfell – miðstöð myndlistar á Seyðisfirði, hefur undanfarin ár þróað fræðsluverkefni fyrir grunnskólastigið, Sláturhúsið – miðstöð sviðslista á Egilsstöðum hefur boðið grunn- og framhaldsskólanemendum að taka þátt í Þjóðleik annað hvert ár og Tónlistarmiðstöðin á Eskifirði hefur staðið fyrir ýmiskonar námskeiðum í tónlist. Tónlistarskólarnir í fjórðungnum byggja á áratuga starfi og bjóða uppá fjölbreytt nám á grunn- og framhaldsskólastigi ásamt tengingu við kórastarf í flestum bæjarfélögum.

Fjölgun nemenda – lykill að námsframboði

Akkilesarhæll þeirrar uppbyggingar sem átt hefur sér stað undanfarin ár er fyrst og fremst að sókn í list- og verknám hefur ekki verið næg. Ímynd námsins virðist á einhverjum tímapunkti hafa beðið hnekki og virði list- og verknáms í hugum foreldra og nemenda hefur rýrnað. Ákall atvinnulífsins eftir verkmenntuðu fólki hefur ekki dugað til og ekki hefur náðst að búa til sannfærandi átak um að nám í list- og verkmenntun sé ávísun á góða grunnmenntun fyrir fjölbreytta starfsmöguleika nemenda í framtíðinni.

Blásum til sóknar

Sóknaráætlunarverkefnið „Fjölgun námstækifæra í skapandi greinum“ undir stjórn Austurbrúar hefur í samstarfi við framhaldsskólana og LungA skólann blásið til sóknar til eflingar námsmöguleika. Markmiðið er að efla ímynd list- og verknáms í fjórðungnum í því skyni að fjölga nemendum sem velja námið sem grunn undir áframhaldandi nám á háskólastigi. Fjölgun nemenda í því list- og verknámi sem í boði er hér fyrir austan er lykillinn að auknu námsframboði og eflingu námsins til framtíðar.

Til þess að það megi verða þarf að vekja athygli á þeim fjölbreyttu störfum sem slíkt nám getur leitt til og auka skilning samfélagsins, nemenda og ekki síst foreldra á því hvert list- og verknám sem grunnnám getur leitt nemandann. Til að ná markmiðum okkar þurfum við að vinna í mismunandi samhengi, efla samstarf milli listgreinakennara á grunn- og framhaldsskólastigi, milli skóla og atvinnulífs og ekki síst, efna til samtals við nemendur og foreldra. Að þessu verður unnið á næstu vikum. Framundan er Tæknidagur fjölskyldunnar í Verkmenntaskóla Austurlands og fyrirlestur um samtal skóla og atvinnulífs verður haldinn í 12. nóvember n.k. í fyrirlestrarsal Menntaskólans á Egilsstöðum. Í tengslum við fyrirlesturinn verður opnuð sýning á lokaverkefnum austfirskra Listaháskólanemenda. LungA skólinn hefur tekið að sér að leiða samtal og samvinnu grunn- og framhalsskóla í eflingu listnáms og innleiðingu skapandi ferla í skólastarfi. Stefnt er að degi skapandi greina á Austurlandi með vorinu í samstarfi skóla, atvinnulífs og skapandi samfélags á Austurlandi.

Já, það er gróska. Já, það er hugur í okkur. Já, við blásum til sóknar. Með samstilltu átaki getur Austurland orðið áhugaverður valkostur til náms í skapandi greinum og laðað að nemendur úr heimabyggð og heimsbyggð. Fyrstu skrefin hafa þegar verið stigin.“